Hệ thống Perks của Overwatch 2: Blizzard đẩy chiến thuật vào tận bên trong trận đấu

Phút 3:40 của ván thứ ba, một Reinhardt đứng chắn hành lang hẹp. Khiên đã vỡ, máu còn 240, không ultimate, không hồi chiêu. Khán giả trên stream bắt đầu gõ "gg". Rồi một bảng chọn hai ô hiện ra ở góc phải màn hình, người chơi Tank bấm một ô, và mười hai giây sau hành lang đó biến thành một cái bẫy khép miệng.

Tôi xem lại đoạn VOD đó bốn lần, không phải vì pha xử lý đẹp. Mà vì lần đầu tiên trong lịch sử Overwatch, thứ quyết định một pha đánh không nằm trong tay người bắn giỏi nhất trên sân. Nó nằm trong một cái menu.

Blizzard vừa đẩy vào Overwatch 2 hệ thống Perks: nâng cấp mở khóa ngay trong trận, gắn riêng cho từng hero, chia hai bậc — Minor và Major. Mười chín năm ngồi xem thể thao và esports, tôi chưa thấy thay đổi nào buộc giới phân tích phải vẽ lại bảng biểu nhanh đến thế. Đây không phải chỉnh số. Đây là thêm một tầng luật chơi nằm giữa bản vá và trận đấu.

Các bản vá Overwatch truyền thống sửa con số ở tầng dữ liệu. Sát thương một viên đạn. Thời gian hồi chiêu. Tốc độ di chuyển. Tất cả đều được công bố công khai, áp dụng cho mọi trận, và quan trọng nhất — giống hệt nhau với cả hai đội. Kẻ thua cược kể về Zahavi, kẻ thắng cược kể về con số. Ở Overwatch 2 mùa này, con số đó là thanh XP nội trận, và nó không bao giờ bằng nhau ở hai bên chiến tuyến.

Mỗi hero trong một trận có hai lần lên cấp. Lần đầu mở khóa một Minor Perk — nhẹ hơn, nhưng có sớm. Lần thứ hai mở khóa một Major Perk — nặng hơn, nhưng đến muộn. XP tích lũy từ bốn nguồn: chơi mục tiêu, hạ gục và hỗ trợ hạ gục, hồi máu đồng đội, cứu đồng đội khỏi chết. Blizzard gọi triết lý thiết kế của mình là "tăng cường bản sắc hero" — mỗi hero nhận bộ nâng cấp riêng, không dùng chung chỉ số cộng trừ đại trà.

Đây là một bản vá nằm bên trong trận đấu, và nó không được phát cho cả hai đội cùng lúc.

Người Đức tưởng mình vẽ được bản đồ, tôi chỉ cần nhìn ngón tay họ đặt lên giấy. Blizzard vẽ ra một tài liệu thiết kế rất đẹp về nâng cấp theo hero. Nhưng ngón tay thật của họ đặt ở ba chỗ, và cả ba chỗ đều nói cùng một điều: trận đấu giờ được quyết định bởi nhịp độ tích lũy, không phải bởi đội hình lúc vào sân.

Chỗ thứ nhất là đường cong tuyết lăn. Một đội thắng pha giao tranh đầu tiên sẽ có XP trước. Có XP trước nghĩa là chạm bậc Minor trước. Chạm Minor trước nghĩa là thắng pha giao tranh thứ hai dễ hơn. Pha thứ hai thắng dễ hơn nghĩa là chạm Major trước. Ở cấp độ Tier-1, nơi kỹ năng hai đội chênh nhau vài phần trăm, một vòng lặp tự tăng cường như thế là đủ để biến một trận 5-5 thành một trận 3-0 trông rất thuyết phục. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở các giải Tier-2 châu Á, khoảng cách trình độ càng mỏng thì hệ thống tích lũy càng tàn nhẫn.

Chỗ thứ hai là nguồn XP. Bốn nguồn, và ba trong bốn nguồn phạt thẳng lối chơi tách lẻ. Chơi mục tiêu đòi bạn đứng trên điểm. Hồi máu và cứu đồng đội đòi bạn ở gần đồng đội. Hạ gục thì dễ đến hơn khi có người mở góc cho bạn. Cả bốn cộng lại thành một câu duy nhất: ai đứng trong đám đông sẽ lên cấp nhanh hơn ai đi đường vòng. Hệ thống XP của Perks định giá lại toàn bộ nghề flanker. Một Tracer đi cắt hậu tuyến, giết được một support rồi rút, nhận XP hạ gục — nhưng bỏ lỡ XP mục tiêu, bỏ lỡ XP hồi máu, bỏ lỡ toàn bộ phần thưởng dành cho người đứng trong vòng giao tranh. Cô ấy vẫn là mối đe dọa. Cô ấy chỉ không còn là cỗ máy tăng trưởng.

Tôi từng viết rằng mọi macro-narrative đều phải kiểm chứng bằng micro-detail. Đây là micro-detail cụ thể nhất mà tôi từng thấy trong một bản vá Overwatch: một nguồn XP không nằm trong bất kỳ bảng thống kê nào mà người xem nhìn thấy, nhưng lại quyết định ai mạnh hơn ở phút thứ tám.

Chỗ thứ ba, và đây là chỗ tôi khoái nhất, là cơ chế đổi hero. Đổi hero đưa hero đó về cấp một. Nhưng nếu bạn đổi lại lần thứ hai, Perk mở khóa nhanh hơn. Nghe như một chi tiết nhỏ. Nó là một cánh cửa.

Hãy hình dung thế này. Đội A ép một hero của đội B đến mức B buộc phải đổi. Khoản đầu tư XP của hero đó bốc hơi. B không mất trận đấu, nhưng mất một tầng sức mạnh đã tích được suốt bốn phút. Đây là chiến tranh tiêu hao nhắm vào thanh tiến độ, không nhắm vào máu. Ai từng chơi poker đều biết cảm giác đó: bạn không cần thắng bài, bạn chỉ cần khiến đối thủ bỏ cược. Thị trường chuyển nhượng không phải bàn cờ, là bàn poker — người ta tố tiền bằng danh tiếng. Trong trận đấu, người ta tố tiền bằng XP.

Chiều ngược lại cũng tồn tại. B có thể chủ động đổi người, mất cấp, rồi đổi lại khiến hero trở lại nhanh hơn, biến lần đổi thành một lần "rút tiền mặt" chiến thuật. Đây là lớp chiến thuật mới mà chưa đội nào kịp đặt tên. Và theo đúng bản năng của một kẻ chuyên đào bới điểm chết, tôi cho rằng mỏ vàng lớn nhất của cả hệ thống nằm ở đây, không nằm ở danh sách Perk.

Rồi đến phần khiến tôi phải đặt bút xuống và uống thêm một cốc cà phê: Perk hồi tưởng.

Một số Perk khôi phục những kỹ năng đã bị xóa khỏi Overwatch 2. Bastion Self-Repair, kỹ năng tự hồi máu từng là nét nhận diện của Bastion ở bản gốc và bị gỡ trong quá trình chuyển sang Overwatch 2. Orisa Barrier, tấm khiên mà Orisa đánh mất khi cô được thiết kế lại từ đầu. Giờ cả hai quay lại, không phải như kỹ năng nền, mà như nâng cấp mở khóa giữa trận.

Đây là quyền lực ma: sức mạnh bị gỡ vì quá mạnh ở bản cũ, giờ được trả lại có điều kiện ở bản mới.

Với Orisa, chuyện này nghiêm trọng hơn một chút buff. Cô được thiết kế lại để trở thành tank lao vào, không còn khiên, không còn đứng chắn. Trả lại Orisa Barrier là trả lại một phần bản sắc cũ — và bản sắc cũ đó từng định hình cả một trường phái đánh chậm hai khiên mà Blizzard đã tiêu tốn hai năm để dẹp bỏ. Tôi không nói Blizzard sai. Tôi nói rằng khi bạn đưa lại một mảnh của quá khứ, bạn phải chịu trách nhiệm về toàn bộ hệ sinh thái mà mảnh đó từng sinh ra.

Với Bastion, vấn đề là tính dự đoán được. Self-Repair không phải kỹ năng gây sát thương. Nó là một dòng hồi phục liên tục, xuất hiện ở thời điểm người chơi chọn, và làm hỏng mọi phép tính "bao nhiêu sát thương để hạ Bastion" mà hàng trăm tuyển thủ đã khắc vào đầu. Trong một trò chơi mà kết quả giao tranh thường được quyết định bởi việc một mục tiêu sống thêm 0,4 giây, đây là loại thay đổi khiến bảng tính của huấn luyện viên phải vứt đi.

Còn một tầng nữa mà ít người bàn tới: giá trị của người chơi đa hero. Nếu đổi hero khiến bạn mất tiến độ nhưng mở lại nhanh hơn, thì đội hình có nhiều người chơi được nhiều hero trong cùng một vai trò sẽ linh hoạt hơn hẳn. Người chỉ giỏi một hero, nếu hero đó bị ép khỏi ván đấu, không chỉ mất sân — họ mất cả thanh XP. Hệ thống Perks là một bản án treo đối với chuyên gia một hero.

72 giờ đói ngủ dạy tôi: sân cỏ cũng là một dạng phòng tuyến chống dịch. Nhưng nó còn dạy tôi một điều khác — cỗ máy sản xuất nội dung không chờ ai. Trong bảy mươi hai giờ đầu tiên sau khi Perks xuất hiện trên máy chủ thử nghiệm, tôi đã đếm được hơn hai chục bảng xếp hạng Perk do người chơi tự dựng, không cái nào khớp nhau. Đó là dấu hiệu của một mùa giải hoang mang, và cũng là dấu hiệu của một mùa giải cực kỳ sinh lời cho những ai biết đọc số trước đám đông.

Còn đây là chỗ tôi nghiêm túc: khả năng bị khóa bản vá tại các giải đấu LAN.

Perks là một biến số nội trận. Giải đấu là một hệ thống cần tính lặp lại. Hai thứ này va vào nhau rất xấu. Nếu ban tổ chức khóa máy chủ ở phiên bản trước Perks, tính toàn vẹn cạnh tranh bị đặt dấu hỏi — người chơi tập luyện một đằng, thi đấu một nẻo. Nếu ban tổ chức dùng bản trực tiếp, đội nào có ít thời gian chuẩn bị hơn sẽ trả giá, và đội nào tình cờ tìm ra một tổ hợp Perk lỗi sẽ có lợi thế mà không ai kịp đáp trả. Cả hai lựa chọn đều có người thua.

Và khi một tổ hợp Perk bị phát hiện là quá mạnh giữa mùa, bạn sẽ có một bản vá nằm trong một bản vá. Lịch sử esports đầy những lần như vậy, và gần như lần nào cũng kết thúc bằng một thông báo vá khẩn cấp đăng lúc hai giờ sáng.

Giờ đến phần tôi phải tự phản biện.

Toàn bộ phân tích trên đứng trên một giả định chưa được xác nhận: rằng Perks được bật trong chế độ xếp hạng và trong thi đấu chuyên nghiệp. Nếu Blizzard giữ Perks ở quick play hoặc arcade, thì mọi thứ tôi vừa viết sụp đổ trong một câu, và cái menu mà tôi ca ngợi ở đầu bài chỉ là một món đồ chơi cho người chơi giải trí. Blizzard có tiền lệ thử nghiệm thay đổi lớn trên máy chủ thử nghiệm trước khi đưa vào xếp hạng, và họ chưa nói gì về chuyện này.

Điểm tôi có thể sai ở đây: tôi đang đọc một hệ thống mới bằng bản năng của một người đã quen với việc thị trường phản ứng chậm hơn dữ liệu. Nhưng Overwatch không phải bóng đá. Ở đây, nhà phát hành có thể sửa luật trong đêm, và một dự đoán đúng hôm nay có thể thành sai trước bữa sáng mai. Nếu Perks chỉ là một lớp trang trí cho chế độ chơi nhanh, tôi sẽ là người đầu tiên viết bài rút kinh nghiệm, và tôi sẽ viết nó gay gắt không kém bài này.

Còn nếu tôi đúng, thì thứ đang diễn ra trước mắt không phải một tính năng. Đó là sự chuyển dịch quyền lực từ người bắn giỏi sang người quản lý tiến độ giỏi. Lần cuối cùng một trò chơi đối kháng làm điều tương tự, người ta gọi đó là cách mạng thiết kế. Lần này chưa ai gọi gì cả, vì phần lớn đang bận tranh cãi xem Perk nào mạnh nhất.

Đám đông sợ sai nên chọn đội mạnh, tôi chọn đội đúng — một mình tôi biết. Và cái đúng ở đây không phải Perk nào mạnh nhất. Cái đúng là đội nào hiểu rằng thanh XP mới là chiến trường thật.

Ba tuần nữa, khi các giải Tier-2 bắt đầu dùng bản có Perks, hãy để ý một chuyện rất cụ thể: đội nào chủ động ép đối thủ đổi hero ngay trước giao tranh lớn. Nếu bạn thấy một đội thắng map mà không thắng ở bất kỳ chỉ số nào, chỉ thắng ở số lần đối thủ bị buộc phải đổi người, thì bài này đã dự đoán đúng trước khi nó xảy ra. Còn nếu ba tuần nữa không ai làm thế, tôi sẽ ngồi lại, mở VOD, và tìm lý do tôi đã đọc sai ngón tay của Blizzard.

Ai bảo esports là thể thao? Nó là thị trường chứng khoán không có ngày nghỉ. Và Perks vừa mở một sàn giao dịch mới.