Đồng Nai FC trước Công An Hà Nội: Một mũi nhọn và hai khoảng trống

Ở Bình Phước, ban huấn luyện Đồng Nai FC có một thói quen nhỏ mà tôi để ý từ hai vòng đầu: họ dán danh sách đội hình lên cánh cửa phòng thay đồ bằng băng keo giấy, chứ không in trên khổ A4 như phần lớn các đội V-League. Băng keo giấy bóc ra dễ, dán lại cũng dễ. Và trong hai tuần gần đây, tờ giấy ấy phải sửa nhiều hơn mức một tân binh mong muốn.

Jovic Filip bị treo giò. Majdevac chấn thương. Hai cái tên gạch khỏi danh sách, hai trục dọc của đội hình mất theo — một trung vệ và một tiền đạo cắm. Phần còn lại của tờ giấy, mọi con mắt đổ dồn về một ô vuông duy nhất: Nguyễn Công Phượng.

Tôi không có mặt ở Bình Phước chiều nay. Nhưng cuốn sổ beat của tôi, thứ tôi mang theo suốt bốn mươi năm nghề, có số điện thoại của ba người sẽ ngồi ở khán đài phía đông, và hai trong số họ đã gửi cho tôi ảnh chụp danh sách ấy trước khi trọng tài thổi còi. Đó là cách tôi giữ nhịp V-League từ Manchester: bằng những cuộc gọi lúc nửa đêm và một tệp Excel mà tôi mở ra mỗi sáng thứ Hai.

Đồng Nai FC bước vào vòng 3 với 0 điểm sau hai lượt trận. Thua Thể Công - Viettel, thua Hồng Lĩnh Hà Tĩnh. Đó là khởi đầu mà bất cứ tân binh nào cũng sợ, nhưng nó không đến từ một tai nạn đơn lẻ. Nó đến từ một đội hình được lắp ghép bằng những cái tên đã qua đỉnh cao sự nghiệp, thiếu người tạo đột biến ở tuyến giữa, và gần như không có phương án dự phòng ở hàng công.

Đối diện họ là Công An Hà Nội, đội đương kim vô địch, toàn thắng cả hai trận mở màn, sở hữu một dàn tuyển thủ quốc gia cùng nhóm ngoại binh chất lượng: Alan Sebastião, Leo Artur, Perea Vargas, cộng thêm những cái tên nội địa như Đình Bắc. Đoàn Văn Hậu bị treo giò, nhưng đấy là tổn thất mà đội bóng này có thể bù đắp, bởi trong tay huấn luyện viên Alexandre Polking còn nhiều phương án cho hàng thủ.

Giữa tuần, Công An Hà Nội thua Gamba Osaka 1-4 tại AFC Champions League Elite. Đấy là kết quả xấu, nhưng cần đặt đúng chỗ: thua một đội J-League trên sân khách châu Á không nói lên nhiều về phong độ nội địa. Điều đáng quan tâm hơn là khối lượng di chuyển và số phút mà các trụ cột phải cày trong chuyến đi ấy.

Trận này diễn ra ở sân Bình Phước. Với một đội bóng mang tên Đồng Nai nhưng đá "nhà" ở một tỉnh khác, đó là chi tiết tôi sẽ quay lại ở phần cuối.

Nếu phải chọn một câu để mô tả thế trận, tôi chọn câu này: Đồng Nai không thiếu tinh thần, họ thiếu người tạo cơ hội.

Công An Hà Nội chơi theo mẫu kiểm soát bóng và luân chuyển nhanh. Họ không cần một tiền đạo cắm cố định làm tâm; các mũi tấn công của họ hoán đổi vị trí liên tục, kéo giãn hàng phòng ngự đối phương rồi khoét vào khoảng trống giữa trung vệ và hậu vệ biên. Với một hàng thủ vừa mất trung vệ trụ cột, kiểu tấn công ấy là dạng khắc tinh khó chịu nhất.

Phía Đồng Nai, đường tấn công gần như dồn hết về Công Phượng. Anh 31 tuổi, vẫn là cái tên được nhắc nhiều nhất trước giờ bóng lăn, nhưng hai vòng đầu chưa để lại dấu ấn rõ rệt. Khi Majdevac chấn thương, đội bóng mất đi mũi nhọn thứ hai — nghĩa là mất luôn khả năng chia sẻ áp lực lên hàng thủ đối phương. Mọi đường bóng dài, mọi pha phản công, mọi khoảnh khắc hy vọng đều phải đi qua đôi chân của một người.

Có một chi tiết đáng chú ý trong danh sách đăng ký: Công Phượng không có tên ở đội hình xuất phát. Quang Hải thì đá chính bên phía Công An Hà Nội. Hai người từng khoác áo đội tuyển quốc gia cùng nhau, và ban tổ chức giải chắc chắn muốn bán câu chuyện ấy cho khán giả truyền hình. Nhưng ban huấn luyện Đồng Nai lại đọc câu chuyện theo cách khác.

Đấy là một quyết định hợp lý về mặt quản lý thể lực. Công Phượng 31 tuổi, không còn đủ sức pressing liên tục trong 90 phút trước một đối thủ luân chuyển bóng nhanh. Để anh vào sân ở hiệp hai, khi Công An Hà Nội đã chùng nhịp và hàng thủ đối phương phải lùi sâu, là phương án dùng người kinh điển của một đội cửa dưới. Vấn đề nằm ở chỗ khác: nếu Công Phượng ngồi ngoài, ai sẽ giữ bóng ở tuyến trên trong 45 phút đầu?

Không ai cả. Đó là câu trả lời trung thực nhất.

Đồng Nai sẽ phải chọn giữa hai cách chơi. Một là dựng xe buýt trước vòng cấm, nhường hết thế trận, chấp nhận bị ép và cầu mong tỷ số không vỡ. Hai là đẩy cao đội hình, gây áp lực ở giữa sân, chấp nhận rủi ro bị xuyên phá sau lưng hàng thủ. Với một đội hình già và thiếu tốc độ, cách thứ hai gần như là tự sát.

Còn một biến số nữa mà ít người nhắc tới: hiệu số. Với một tân binh, hiệu số bị bào mòn ở những vòng đầu là thứ đắt hơn một trận thua danh dự. Nếu Đồng Nai thủng lưới ba bàn chiều nay, cái giá ấy sẽ đi theo họ tới tận tháng Tư.

Đây là chỗ tôi muốn nói thẳng, dù nó không hợp với cách truyền thông đang dựng trận đấu.

Câu chuyện "Quang Hải gặp lại Công Phượng" là một sản phẩm truyền thông tốt. Nó có cảm xúc, có hoài niệm, có hai cái tên mà phần lớn người theo dõi bóng đá Việt Nam thuộc lòng từ hơn một thập kỷ. Nhưng nó cũng tạo ra một ảo giác về sự cân bằng. Nhìn vào dữ liệu thô — 0 điểm so với 6 điểm, một đội hình tân binh già nua so với dàn tuyển thủ quốc gia — thì đây là một trận đấu lệch hẳn về một phía. Đội cửa dưới nên đặt mục tiêu là hạn chế bàn thua và bảo toàn hiệu số.

Và tôi cho rằng đấy là mục tiêu hoàn toàn chính đáng. Một tân binh ở V-League không sống bằng những trận thắng đương kim vô địch. Họ sống bằng những trận hòa nhọc nhằn trước các đội trung bình, bằng hiệu số không bị bào mòn qua từng vòng, bằng việc giữ được sự tự tin của cầu thủ trước khi mùa đông đến. Thị trường chuyển nhượng dạy tôi rằng người ta mua hy vọng và bán nỗi nhớ — nhưng trên sân cỏ, người ta không mua được điểm bằng danh tiếng.

Thất bại 1-4 của Công An Hà Nội trước Gamba Osaka cũng bị đọc sai theo hướng ngược lại. Nhiều người nói nó khiến đội bóng quyết tâm hơn, muốn lấy lại cảm giác chiến thắng. Có thể. Nhưng cũng có thể nó để lại hệ quả khác: một hàng thủ từng bị xé toạc bốn lần trong một trận thường có xu hướng chơi thận trọng hơn trong trận kế tiếp, đặc biệt khi lịch thi đấu dày. Nếu Polking xoay tua, nếu các trụ cột được nghỉ ngơi một phần, trận đấu có thể khó khăn hơn cho đội khách so với dự đoán thông thường.

Tôi không nói Đồng Nai sẽ thắng. Tôi nói khoảng cách giữa hai đội trên tờ giấy có thể hẹp hơn khoảng cách mà truyền thông đang vẽ ra, chỉ vì một lý do đơn giản: Công An Hà Nội có nhiều thứ để mất hơn.

Trước khi bóng lăn, có ba tín hiệu tôi sẽ ghi vào sổ. Số phút của Công Phượng là chỉ số trung thực nhất về sức tấn công của Đồng Nai — anh vào sân từ phút nào, ở vai trò nào, và đội bóng giữ được bóng ở tuyến trên bao lâu sau đó. Kế đến là độ xoay tua của Công An Hà Nội: nếu Polking giữ nguyên đội hình mạnh nhất, trận đấu có thể ngã ngũ trong hiệp một; nếu ông nghỉ hai, ba trụ cột, cánh cửa bất ngờ mở ra hẹp nhưng có thật. Cuối cùng, cách Đồng Nai phòng ngự trong những giây đầu sau khi mất bóng mới là nơi định hình số phận mùa giải của họ — không phải ở những pha tấn công hào nhoáng, mà ở khoảnh khắc hàng thủ xộc xệch cố co lại thành khối.

Sân Bình Phước có một đội khách đá "nhà" trên đất người khác. Khi sân vận động vang tiếng vọng của sự vắng mặt, tôi hiểu bóng đá chính là cuộc hội thoại của những con người. Câu hỏi của buổi chiều nay: liệu Đồng Nai có đủ người để trả lời?